Hợp tác nghiên cứu phát triển dược liệu từ các loài trong tự nhiên ở Đà Nẵng

Cập nhật ngày: 17/10/2018
        Xem với cỡ chữ    
Điện tử hóa dữ liệu và phổ biến trực tuyến “Cây thuốc Đà Nẵng”

(ictdanang) – Một hoạt chất, polymer sinh học được chiết xuất từ vỏ tôm, cua –nguồn nguyên liệu mà Đà Nẵng rất dồi dào – luôn được các phòng bào chế và các thầy thuốc trên thế giới đặc biệt ưa chuộng. Vấn đề đặt ra là tận dụng nguồn vỏ tôm, cua (vẫn xem là rác thải ở các nhà hàng, nơi chế biến sản phẩm xuất khẩu) này như thế nào ?

 Nghi thức ký kết hợp tác giữa Trung tâm Nghiên cứu xuất sắc liên ngành về lĩnh vực các hợp chất thiên nhiên Việt Nam - Vương quốc Anh và Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng.

-Ảnh Thanh Thảo.


Hợp tác giữa Trung tâm Nghiên cứu xuất sắc liên ngành về lĩnh vực các hợp chất thiên nhiên Việt Nam (gọi tắt là Trung tâm ICNaP),  Đại học Brighton - Vương quốc Anh và Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng (Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng) đã mở ra cơ hội và đặt viên gạch nền tảng đầu tiên cho vấn đề này.

Vỏ tôm, cua có rất nhiều ở Đà Nẵng và Việt Nam: Nguồn nguyên liệu dồi dào để chiết xuất Chitosan

Theo Giáo sư John Smart (Giảng viên Khoa Dược và Sinh học Phân tử, Đại học Brighton – Anh quốc), Chitosan là một polymer sinh học, hoạt chất này được chiết xuất từ vỏ cua, vỏ tôm và có giá trị cao trong ngành bào chế dược phẩm chuyên khoa Nha.

Y học hiện đại đã chứng minh rằng Chitosan có những hoạt tính hỗ trợ tốt cho quá trình giải phóng và giúp Fluoride (chất khoáng giúp men răng thêm bền chắc, chống lại acid ) tác động nhanh hơn, tích cực hơn (những ai thiếu Flouride đều gặp các vấn đề về răng miệng).

Pha chế và đưa Chitosan vào nước súc miệng, polymer sinh học này nhanh chóng hỗ trợ Flouride giảm sinh ra acid của các vi khuẩn trên mảng bám răng. Chitosan cũng làm tăng sức kháng khuẩn của nước súc miệng, kéo dài thời gian sống của những tế bào có lợi cho sức khỏe răng miệng.

Điều bất ngờ là Chitosan có nhiều ở vỏ các loài cua, tôm. Với Đà Nẵng, nguyên liệu này không hề thiếu, thậm chí rất dồi dào … Và hiện tại, chỉ một khối lượng nhỏ vỏ tôm, cua được tận dụng để làm phân bón; khối lượng lớn còn lại đem chôn lấp, chứ chưa biết xử lý như thế nào để tận dụng, khai thác tối ưu (nguồn nguyên liệu này), trở thành dược liệu quý.

Giáo sư John Smart khẳng định Chitosan là một polymersinh học, một hoạt chất có giá trị rất cao trong ngành bào chế dược phẩm chuyên khoa Nha.

-Ảnh: T.N.


Giáo sư John Smart cũng đánh giá cao cây và củ Nghệ (danh pháp khoa học hai phần là Curcuma longa) của Việt Nam và ông muốn thông qua hợp tác, hình thành nên “một Trung tâm tinh chế Sinh học (Biorefinary), tích hợp cho các sản phẩm giá trị cao từ Curcuma longa tại Việt Nam.

Nhu cầu thị trường (dược liệu và tiêu dùng) trên thế giới về Curcuma longa rất lớn. Vấn đề là nghiên cứu và tinh chế, bào chế tạo nên sản phầm mới như thế nào để đưa Curcuma longa và nhiều loài cây quý, sản phẩm quý có trong tự nhiên Việt Nam vươn ra thế giới.

“Tôi rất kỳ vọng sự hợp tác giữa Bộ Khoa học – Công nghệ Việt Nam với Vương quốc Anh cũng như thành phố Đà Nẵng với các cơ quan chuyên môn của chúng tôi để phát triển công nghệ bào chế tại Việt Nam. Vì như tôi đã nói, Việt Nam có sự đa dạng, phong phú về thực vật, động vật” - Giáo sư John Smart nhấn mạnh lần nữa.

Theo tìm hiểu của ICTDANANG, giá thành điều chế Chitosan hiện còn rất đắt và nhiều nghiên cứu cũng đã “chứng minh giá trị đắt đỏ ấy” rằng: Với các tính chất đặc hiệu, Chitosan rất hữu ích trong kết hợp và hỗ trợ điều trị một số bệnh, cũng như ứng dụng trong đời sống.

Vỏ tôm,cua là nguồn nguyên liệu luôn dồi dào (ở Đà Nẵng). Việc hợp tác chiết xuất Chitosan, rõ ràng là một hướng phát triển mới mà Thành phố duyên hải rất có ưu thế, lợi thế từ tài nguyên biển.

Hợp tác nghiên cứu phát triển dược liệu từ các loài trong tự nhiên ở Đà Nẵng

Môi trường sống hiện đang bị ảnh hưởng bởi nhiều tác nhân xấu và những tác động rất tiêu cực đối với sức khỏe của con người là điều đã được giới chuyên môn bàn,phân tích và chứng minh trong nhiều năm nay.

Trong đó, câu chuyện quay về ưu tiên sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc từ thiên nhiên mỗi lúc càng thuyết phục cao hơn ở người tiêu dùng và cũng là xu hướng của các nhà nghiên cứu, sản xuất trên toàn thế giới. Nguyên liệu chiết xuất từ cây cỏ củ quả thiên nhiên (thường được gọi chung là thảo dược), luôn có độ an toàn cao, không gây tác dụng phụ và đảm bảo sức khỏe của người sử dụng, nhất định sẽ thay thế dần các thành phần hoá học, hóa chất.

“Đáp ứng nhu cầu trên, các nhà khoa học đã nghiên cứu ứng dụng các kỹ thuật, công nghệ mới và đã phát triển nhiều sản phẩm dược liệu có chất lượng cao có nguồn gốc từ thiên nhiên. Trong đó, công nghệ Nano có nhiều bước tiến vượt bậc trong nghiên cứu và phát triển các sản phẩm thuốc từ thảo dược.

"Sản phẩm dược liệu có từ các loài trong tự nhiên cộng với công nghệ bào chế hiện đại

hầu như không gây ra tác dụng phụ" - Tiến sỹ Vũ Thị Bích Hậu.

-Ảnh: T.N.

Các sản phẩm Nano đã chứng minh khả năng cải thiện đáng kể hiệu quả trị liệu và tăng tính an toàn của sản phẩm so với các dạng bào chế quy ước.

Các sản phẩm dược liệu có từ các loài trong tự nhiên cộng với công nghệ bào chế hiện đại cũng minh chứng được hiệu quả nhanh mà hầu như không gây ra tác dụng phụ.

Với chủ trương “xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm phát triển về khoa học và công nghệ của miền Trung”; đặc biệt là chủ trương của Chính phủ trong phát triển dược liệu, Sở Khoa học và Công nghệ chúng tôi đã triển khai nhiều hoạt động nhằm khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, ưu tiên vẫn là công nghệ mới vào thực tiển sản xuất, kinh doanh.

Đặc biệt là thúc đẩy hợp tác nghiên cứu cây dược liệu, từ đó sản xuất dược liệu làm thuốc, các sản phẩm hỗ trợ, đáp ứng yêu cầu chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho người dân” – Tiến sỹ Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng cho biết.

Nhận thấy sự cần thiết trong việc phát triển các sản phẩm dược liệu chất lượng cao có nguồn gốc thiên nhiên, đồng thời làm cầu nối giữa các doanh nghiệp và các nhà khoa học, các chuyên gia trong lĩnh vực dược liệu, trong khuôn khổ chương trình liên kết phát triển song phương giữa Vương quốc Anh và Việt Nam (đại diện là Trung tâm Nghiên cứu xuất sắc liên ngành về lĩnh vực các hợp chất thiên nhiên Việt Nam của Vương quốc Anh); trung tuần tháng 9/2018 vừa qua, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng đã phối hợp với Trung tâm ICNaP, tổ chức hội thảo khoa học quốc tế “Đổi mới sáng tạo để phát triển các sản phẩm dược liệu chất lượng cao có nguồn gốc thiên nhiên tại Đà Nẵng” (Innovation for development of high value local natural medicines in Danang).

Tại hội thảo, các bên đã trao đổi những kết quả nghiên cứu đổi mới giữa Vương quốc Anh và Việt Nam trong phát triển các sản phẩm dược liệu. Đặc biệt thảo luận sâu về các hoạt động hợp tác, các cơ hội hợp tác trong lĩnh vực phát triển nguồn dược liệu có nguồn gốc thiên nhiên tại Đà Nẵng.

Điểm nhấn từ hội thảo, và cũng đặt cột mốc đầu tiên cho hợp giữa Đà Nẵng và các cơ quan chuyên môn Vương quốc Anh, chính là ”Lễ ký kết hợp tác giữa Trung tâm Nghiên cứu xuất sắc liên ngành về lĩnh vực các hợp chất thiên nhiên Việt Nam - Vương quốc Anh và Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng”.

Nội dung hợp tác đã được ký kết gồm:

Về nghiên cứu cơ bản và đào tạo: Nghiên cứu thành phần hoạt chất và hoạt tính sinh học để phát triển 3-5 cây dược liệu thuộc danh mục đã được Hội Dược liệu thành phố Đà Nẵng lựa chọn.

Nghiên cứu tư vấn thiết kế mô hình phòng thí nghiệm Nam Miền Trung. Đào tạo và trao đổi khoa học tại Viện Hàn lâm khoa học công nghệ Việt Nam và các cơ sở nghiên cứu tại Anh Quốc.

Về ứng dụng, chuyển giao khoa học và công nghệ: Chuyển giao quy trình công nghệ xử lý bã thải dược liệu tại Đà Nẵng để sản xuất phân bón hữu cơ.

Về sản xuất -dịch vụ: Hợp tác sản xuất và thương mại hóa các sản phẩm có giá trị cao từ một số nấm dược liệu do Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng sản xuất và các cây dược liệu tại huyện Hòa Vang.


Điện tử hóa dữ liệu và phổ biến trực tuyến “Cây thuốc Đà Nẵng”

Hội thảo khoa học quốc tế “Đổi mới sáng tạo để phát triển các sản phẩm dược liệu chất lượng cao có nguồn gốc thiên nhiên tại Đà Nẵng”, cũng là cuộc gặp gỡ và trao đổi giữa các nhà khoa học trong lĩnh vực dược liệu đang công tác và sinh sống trên địa bàn thành phố, cũng như các chuyên gia đến từ Đại học Brighton - Vương quốc Anh và Trung tâm Nghiên cứu xuất sắc liên ngành về lĩnh vực các hợp chất thiên nhiên Việt Nam - ICNaP, các nhà quản lý, các doanh nghiệp,…. Hội thảo đã mở ra chương mới cho việc tìm kiếm, phát hiện, nghiên cứu và triển khai các giải pháp phát triển nguồn dược liệu thiên nhiên cho thành phố Đà Nẵng.

Câu chuyện không dừng lại ở vỏ tôm, cua….bởi Đà Nẵng được xác định đang sở hữu nhiều “loài/ nhóm cây thuốc mọc tự nhiên, nhưng có giá trị sử dụng và kinh tế cao”.

Một loài "thảo dược" được phát hiện và xác định dược tính ở bán đảo Sơn Trà
 -Ảnh: T.N

Trước đó, năm 2017, Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng (Cơ quan chủ trì); Hội Dược liệu thành phố Đà Nẵng và Khoa Tài nguyên Dược liệu – Viện Dược liệu (tổ chức phối hợp nghiên cứu) đã thực hiện thành công   đề tài nghiên cứu khoa học “Đánh giá thực trạng cây thuốc trên địa bàn thành phố Đà Nẵng và đề xuất giải pháp bảo tồn, phát triển” (Chủ nhiệm đề tài: DS CK1 Đặng Ngọc Phái, Thư ký đề tài: Lương y Phan Công Tuấn).
 
Công trình điều tra, nghiên cứu thực trạng cây thuốc trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, có quy mô nhất từ trước đến nay cho biết:

Về thực trạng cây thuốc, đã phát hiện và ghi nhận ở Đà Nẵng 1.117 loài và dưới loài, có công dụng làm thuốc, thuộc 681 chi, 207 họ, 11 ngành thuộc 2 giới Nấm và Thực vật.

Trong đó, thuộc giới Nấm có 1 ngành gồm 6 loài thuộc 5 chi và 5 họ. Thuộc giới Thực vật có 3 ngành Tảo (gồm 7 loài thuộc 6 chi, 5 họ) và 7 ngành thuộc nhóm thực bậc cao có mạch gồm 1.104 loài/ dưới loài cây thuốc, thuộc 670 chi và 197 họ. Đã bổ sung trên 50 loài cây thuốc so với các nghiên cứu trước đây tại địa phương, trong đó có 6 loài mới được bổ sung cho hệ cây thuốc Việt Nam.

Một cây thuốc khác ở bán đảo Sơn Trà. -Ảnh: T.N.
Trong đó, đã xác định được 25 loài/ nhóm loài cây thuốc mọc tự nhiên, có giá trị sử dụng và kinh tế cao, có khả năng khai thác ngay tại Đà Nẵng và 30 loài cây thuốc có giá trị bảo tồn.

Trên cơ sở đó, các tác giả đã xây dựng “Bản đồ phân bố điểm các loài cây thuốc có tiềm năng khai thác và các loài cây thuốc có giá trị bảo tồn ở thành phố Đà Nẵng”.

Các tác giả còn công phu điều tra thu thập được các dẫn liệu về tình hình khai thác, kinh doanh, trồng và sử dụng cây thuốc ở Đà Nẵng (từ tháng 11/2015 đến 10/2017).

Trong đó, điều tra được 70 bài thuốc kinh nghiệm tại Đà Nẵng trên tổng số 874 bài thuốc thu thập được trên 300 cây thuốc thường dùng. Kết quả của đề tài nghiên cứu khoa học công phu này còn xây dựng được “Danh lục cây thuốc thành phố Đà Nẵng”.

Các tác giả cũng tâm huyết đề xuất UBND thành phố “tiếp tục cấp kinh phí để hoàn thiện và hoàn tất các thủ tục xuất bản cuốn “Cây thuốc Đà Nẵng”.
 
Trên cơ sở dữ liệu từ bản thảo “Cây thuốc Đà Nẵng” cũng như các sản phẩm khác như “Danh mục cây thuốc”, “Bản đồ số phân bố các cây thuốc quan trọng”, tiếp tục giao Bệnh viện Y học cổ truyền chủ trì xây dựng phiên bản sách điện tử hoặc phần mềm “Tra cứu Cây thuốc Đà Nẵng”, phục vụ cho các cơ quan quản lý cũng như cán bộ, nhân dân trong thành phố, các tổ chức, cá nhân, kể cả du khách có thể truy cập tra cứu, tìm hiểu, học tập, nghiên cứu về cây thuốc Đà Nẵng.

Với nỗ lực nội tại và hợp tác quốc tế, những cây và loài có trong tự nhiên Đà Nẵng (đã và vừa được phát hiện, khẳng định giá trị), đang có cơ hội phát triển thành sản phẩm dược liệu, bào chế thành thuốc, mở ra triển vọng về một ngành công nghiệp phục vụ bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng.

Hoạt động ứng dụng công nghệ sinh học này đã góp phần khẳng định thêm, nội hàm ý nghĩa thực tiễn về một Thành phố môi trường – Thành phố đáng sống, mà Đà Nẵng đang hướng đến.

Trần Ngọc - Thanh Thảo

In Quay lại chia sẻ bài viết
Từ khóa:

Các tin khác