Triển lãm tư liệu Linh vật Nghê Việt tại Đà Nẵng: Lan tỏa hình tượng nghệ thuật thuần Việt

Cập nhật ngày: 16/08/2018
        Xem với cỡ chữ    

(ictdanang) – Chiều ngày 15/8, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Văn hóa và Thể thao và Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng đã tổ chức khai mạc Triển lãm tư liệu Linh vật Nghê Việt.

Đến dự có Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đặng Thị Bích Liên; Phó Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm Dương Văn Quynh – Trưởng BTC triển lãm cùng đại diện các Cục, Vụ thuộc Bộ; Phó Chủ tịch thường trực UBND thành phố Đặng Việt Dũng, lãnh đạo các Sở, ban, ngành, Liên hiệp các Hội Văn học-Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng và gần 50 Nghệ nhân, người làm nghề điêu khắc ở Làng đá mỹ nghệ Non Nước (Ngũ Hành Sơn).

Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên; Phó Chủ tịch thường trực Đặng Việt Dũng; Giám đốc Sở Văn hóa-Thể thao Huỳnh Văn Hùng và Phó Chủ tịch thường Liên hiệp các Hội Văn học-Nghệ thuật Đà Nẵng, NSNA Ông Văn Sinh cắt băng khai mạc triển lãm.

-Ảnh: Ngọc Hà.


Đà Nẵng phải là điểm lan tỏa hình tượng nghệ thuật thuần Việt mạnh mẽ

“Đà Nẵng là địa phương có lượng du khách trong và ngoài nước đến tham quan, du lịch rất cao. Đà Nẵng cũng có làng nghê điêu khắc đá Non Nước nổi tiếng, nơi sản xuất, buôn bán các sản phẩm biểu tượng, linh vật, có nhiều Nghệ nhân tay nghề cao, nhưng chưa có điều kiện tiếp xúc với các sản phẩm mỹ thuật truyền thống Việt Nam. Vì vậy, Bộ xác định cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá văn hóa truyền thống tại thành phố Đà Nẵng” – Tiến sỹ Đặng Thị Bích Liên nhấn mạnh lý do vì sao Đà Nẵng là điểm đến của cuộc triển lãm lần này, tại cuộc họp báo diễn ra trước giờ khai mạc.

Chính vì vậy, triển lãm tư liệu Linh vật Nghê Việt tại Đà Nẵng lần này (mở cửa từ 15/8 kéo dài đến 30/8/2018 tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng) có nhiều điểm khác với những cuộc triển lãm trước.

Linh vật Nghê ở Đền Vua Lê Thánh Tông.

 (T.N chụp lại).


Trước hết, đây là Triển lãm chuyên đề về Linh vật Nghê Việt. Các triển lãm diễn ra trước đây giới thiệu nhiều loại linh vật khác nhau trong mỹ thuật truyền thống như Rồng – Voi – Phượng – Lân – Hổ, Sư tử…

Toàn bộ triển lãm gồm 200 hình ảnh, tư liệu linh vật Nghê kèm theo các diễn giải rất phong phú và có chiều sâu cả về nghệ thuật tạo tác lẫn ý nghĩa. Đó là các thuyết minh đi kèm về nguồn gốc, đặc điểm tạo hình; phân loại linh vật Nghê Việt (Nghê chốn chùa chiền; Nghê chốn cung vua, phủ chúa; Nghê chốn lăng tẩm, đền miếu; Nghê chốn đình làng và các hiện vật bảo tàng).Có cả so sánh linh vật Nghê của Việt Nam với linh vật một số quốc gia (như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc).

Không gian triển lãm còn giới thiệu một số sản phẩm phiên bản tượng linh vật Nghê thế kỷ 17; Nghê ở di tích quốc gia đặc biệt là đền Vua Đinh Tiên Hoàng, Hoa Lư, Ninh Bình.

Đặc biệt nhất, Ban Tổ chức đã sử dụng ảnh, hình vẽ nét, vẽ phác thảo về linh vật Nghê nhằm giúp người xem thấy được các góc độ của loại linh vật độc đáo này (đặc điểm, đặc trưng của Nghê), giúp các Nghệ nhân làng đá mỹ nghệ Non Nước, Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng, dễ dàng chế tác (trên nhiều chất liệu đá, gốm, gỗ hay tranh thêu,...) tạo ra các sản phẩm thủ công mỹ nghệ mới.

Lãnh đạo Bộ và UBND thành phố chứng kiến nghi thức tặng phiên bản tượng linh vật Nghê cho Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng.

-Ảnh: Ngọc Hà.


Cũng trong dịp triển lãm tại Đà Nẵng, lãnh đạo Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch đã tặng 50 tập sách “Phác họa Nghê-Gã linh vật bên rìa (nhìn từ đền Vua Đinh, Vua Lê), công trình nghiên cứu của các tác giả: Tiến sỹ Trần Hậu Yên Thế (Chủ biên), Nguyễn Đức Hòa và Hồ Hữu Long, đến các Nghệ nhân, người làm nghề điêu khắc ở Làng đá mỹ nghệ Non Nước (Ngũ Hành Sơn).

Ngoài ra, Công ty TNHH Vạn Bảo Ngọc (Ninh Bình) – doanh nghiệp đã đầu tư, nghiên cứu và chế tác nhiều sản phẩm, hưởng ứng mạnh mẽ trong thực hiện chủ trương của Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch về “Quảng bá văn hóa truyền thống”, cũng tặng 2 phiên bản (1 đôi) tượng linh vật Nghê cho Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng.

Mục đích của chương trình tặng sách và tặng tượng Nghê lần này, Ban Tổ chức cho hay “kỳ vọng sẽ giúp các Nghệ nhân, người làm nghề có tài liệu nghiên cứu, phục vụ chế tác, sáng tạo ta các tác phẩm/sản phẩm mang bản sắc văn hóa Việt ; giúp công chúng, du khách khi đến với Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng, sẽ tận mắt thấy một linh vật  đã xuất hiện từ lâu trong văn hóa của người Việt. Qua đó, nhắc nhở, khuyến cáo cộng đồng hãy chung tay giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam”.

Trong thời gian qua, linh vật Nghê dường như đã bị lãng quên, bị người Việt thay thế bằng những linh vật mang biểu tượng không phù hợp với văn hóa Việt Nam.
 
Nguy hại hơn, những linh vật mang biểu tượng văn hóa nước ngoài lại được sao chép, nhân rộng, bày đặt khắp nơi từ công sở đến di tích, từ tư gia đến nơi công cộng.
Chẳng hạn như Sư tử, linh vật biểu tượng “quyền uy hung dữ, sự hống hách…” rất dễ bắt gặp ở Việt Nam.

Chỉ trong vòng mấy chục năm qua, biểu tượng, linh vật của nước ngoài đã bị nhiều người trong chúng ta nhầm lẫm là linh vật của người Việt.

Thậm chí, việc nghiên cứu về linh vật Nghê, trong một thời gian dài chỉ là khoảng trống…
 

Trong khi đó, từ xa xưa, Nghê đã là linh vật xuất hiện trong không gian tôn giáo, tín ngưỡng như chùa, đình, đền, miếu, Nghê có trong cung điện, lăng tẩm…Nghê còn được khắc trên bia đá, vẽ trên đồ thờ, Nghê được chạm trên kiến trúc, Nghê được tô, đắp chầu trước cổng…

Qua sự đa dạng, phong phú của các tác phẩm Nghê, còn thấy rất rõ   trí tuệ và bàn tay tài hoa của cha ông ta trong sáng tạo ra một linh vật mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam.

Đẩy lùi tình trạng tùy tiện sử dụng sản phẩm, biểu tượng, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam

Tại cuộc họp báo trước giờ khai mạc Triển lãm tư liệu Linh vật Nghê Việt – Đà Nẵng 2018 (và cũng là Triển lãm lần thứ hai của cả nước về chủ đề linh vật Nghê); Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đặng Thị Bích Liên cho biết:

Trước thực trạng những linh vật mang biểu tượng không phù hợp với văn hóa Việt Nam xuất hiện tràn lan, nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, ngày 8 tháng 8 năm 2014, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành công văn số 2662/BVHTTDL-MTNATL, yêu cầu “không sử dụng sản phẩm, biểu tượng, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam”.

Mới đây, ngày 3 tháng 4 năm 2018, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục ban hành Công văn số 1313/BVHTTDL-MTNATL về việc tượng, biểu tượng đặt tại cơ quan, đơn vị, khu du lịch, địa điểm công cộng có nội dung và hình thức không phù hợp với văn hóa Việt Nam.

Song hành với việc thực hiện Luật Di sản văn hóa, Nghị định số 113/NĐ-CP của Chính phủ về hoạt động mỹ thuật, 4 năm qua, bằng nhiều hình thức khác nhau Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy Ban nhân dân, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các tỉnh, thành phố cùng các cơ quan truyền thông đã thực hiện tuyên truyền sâu rộng trong cộng đồng làm lành mạnh hóa môi trường thẩm mỹ, bảo tồn phát huy các giá trị di sản.

“Đến nay, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có thể khẳng định tại các di tích quốc gia đã được xếp hạng, nhất là di tích quốc gia cấp đặc biệt; tại các không gian tín ngưỡng, tâm linh (đình, chùa, lăng, miếu,…) đã không còn việc trưng bày sản phẩm, tác phẩm biểu tượng, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam. Ở nhiều công sở, nơi công cộng, văn phòng làm việc cũng đã giảm đi rất nhiều việc tùy tiện sử dụng, bài trí những linh vật mang biểu tượng không phù hợp với văn hóa Việt Nam” – Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên nhấn mạnh.

Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên và Phó Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm Dương Văn Quynh – Trưởng BTC (bên phải ảnh) xem Triển lãm.

-Ảnh: T.Ngọc.


Còn theo đại diện Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), “việc “cung tiến” tác phẩm điêu khắc, linh vật, sản phẩm là biểu tượng văn hóa nước ngoài.

Qua các tư liệu và hiện vật trưng bày trong Triển lãm, người xem thấy được sự phong phú của linh vật Nghê trong văn hóa Việt, sự tương đồng và khác biệt với linh vật của các quốc gia trong khu vực. Đặc biệt, người xem thấy được sự tài hoa của cha ông ta trong việc sáng tạo ra các tác phẩm linh vật Nghê phong phú, đa dạng, mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam.

Ban Tổ chức cho biết, sau Đà Nẵng, Triển lãm tư liệu Linh vật Nghê Việt sẽ đến Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, và nhiều địa phương khác.


Tặng Sách đến các Nghệ nhân và Người hành nghề điêu khắc ở Làng đá mỹ nghệ Non Nước, Đà Nẵng.

-Ảnh: Ngọc Hà.


T.Ngọc

In Quay lại chia sẻ bài viết
Từ khóa: