Nguyên nhân cá chết trên kênh Phú Lộc – Đà Nẵng: Nguồn nước bị ô nhiễm

Cập nhật ngày: 15/06/2018
        Xem với cỡ chữ    

(ictdanang) – Ngoài nguyên nhân nồng độ DO (Dyssolved Oxygen, tức ô-xy hoà tan trong nước) xuống thấp; qua đo đạc, phân tích mẫu nước thu thập ngay tại hiện trường; cơ quan chuyên môn còn xác định nguyên nhân cá chết trên dòng kênh Phú Lộc (Đà Nẵng) vừa qua là do nguồn nước bị ô nhiễm.

Ghi nhận của ICTDANANG chiều ngày 9/6/2018.

-Ảnh trong bài: T.Ngọc.  


Như ictdanang đã ghi nhận và phản ảnh với độc giả, từ khoảng 6 giờ sáng ngày 9/6/2018, hiện tượng cá chết tại kênh sông Phú Lộc xuất hiện với mật độ xác cá nổi lên mặt kênh khá nhiều, tập trung từ đoạn kênh chạy từ đường Mẹ Nhu đến đường Thanh Huy 1. Ước tính chiều dài đoạn kênh xuất hiện nhiều xác cá chết khoảng 500m.

Lượng cá chết gồm cá rô phi, cá chép. Một số xác cá chết đã trôi theo kênh ra cửa Phú Lộc giáp với biển, sau đó bị sóng đánh dạt vào một số nơi trên bãi biển tuyến Thuận Phước – Liên Chiểu. 

Đến 16 giờ ngày 10/6/2018, trên kênh Phú Lộc không còn xuất hiện tình trạng cá chết nổi lên mặt nước. Ước tính, lượng cá chết đã được Công ty Thoát nước và Xử lý nước thải Đà Nẵng vớt khoảng gần 1,5 tấn.

Toàn bộ số cá chết này đều được gom vào xuồng chứa chuyên dụng, rải vôi, phun thuốc khử mùi, sau đó vận chuyển đến chôn lấp ở bãi rác Khánh Sơn.

Hiện tượng cá chết trên kênh Phú Lộc cũng từng diễn ra vào ngày 20 và 21/8/2017.

Cá chết do biến đổi môi trường và chịu ô nhiễm

Một đoạn kênh Phú Lộc ...
Ngay khi xuất hiện hiện tượng cá chết, Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường TP Đà Nẵng) đã đến thu thập mẫu nước tại đoạn kênh cá chết để phân tích.

Kết quả đo nhanh hàm lượng oxy hòa tan (DO) cho thấy: tại vị trí giao giữa đường Mẹ Nhu và Yên Khê 2 (PL1) là 01mg/l, tại vị trí giao giữa đường Thanh Huy 1 và Yên Khê 2 (PL2) là 0,9 mg/l; cả 02 kết quả đo nhanh đều thấp hơn ngưỡng cho phép: DO≥4mg/l (căn cứ cột B1, QCVN 08-MT:2015/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt).

Trước đó, trao đổi cùng các cơ quan truyền thông tại hiện trường, Giám đốc  Công ty Thoát nước và Xử lý nước thải TP Đà Nẵng, ông Mai Mã chia sẻ nhìn nhận: Do thời tiết nắng nóng kéo dài, dẫn đến tình trạng yếm khí dưới đáy sông. Một lượng lớn khí mê-tan (CH4) sau đó đã bốc thoát lên, gây nên hiện tượng làm loãng nồng độ ô-xy hòa tan trong nước. Cá chết hàng loạt là do thiếu ôxy.

DO chính là lượng oxy hoà tan trong nước cần thiết cho sự hô hấp của các sinh vật nước (cá, lưỡng thê, thuỷ sinh, côn trùng v.v...) thường được tạo ra do sự hoà tan từ khí quyển hoặc do quang hợp của tảo.

Nồng độ ô-xy tự do trong nước nằm trong khoảng 8 - 10 ppm, và dao động mạnh phụ thuộc vào nhiệt độ, sự phân huỷ hoá chất, sự quang hợp của tảo và v.v... Khi nồng độ DO thấp, các loài sinh vật nước giảm hoạt động hoặc bị chết. DO là một chỉ số quan trọng để đánh giá sự ô nhiễm nước của các thuỷ vực.

ICTDANANG trong ghi nhận đầu tiên về hiện tượng cá chết ở kênh Phú Lộc cũng đã lưu ý đến một biến đổi bất lợi của môi trường, đó là mực nước kênh Phú Lộc đang vào thời điểm xuống rất thấp do nắng nóng kéo dài. Nhiều cơ quan truyền thông đồng nghiệp cũng ghi nhận hiện tượng này và phản ảnh từ người dân sống 2 bên bờ kênh Phú Lộc đều đề cập vấn đề “nước dưới kênh cạn hơn”. Nguồn nước kiệt cũng kéo theo lượng ô-xy hòa tan trong nước thấp, đã khiến cá chết”.

Hiện tượng cạn kiệt  và ô nhiễm trên kênh Phú Lộc được chúng tôi ghi vào ngày 5/6/2018.

Bên cạnh đó, chũng tôi cũng lưu ý hiện tượng cực đoan của thời tiết, đó là Đà Nẵng sau khi chịu các đợt nắng nóng, mực nước kênh Phú Lộc (trước thời điểm có các cơn mưa lớn) đã xuống khá thấp, thì liền sau đó, về đêm, lại có mưa lớn...

Chi cục trưởng, Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường Đà Nẵng),  ông Đặng Quang Vinh chia sẻ: “Kết quả phân tích bước đầu cho thấy trước thời điểm cá chết, khu vực có mưa kéo dài làm thay đổi áp suất nước, khiến khí mêtan từ lớp bùn đáy bốc lên đẩy oxy ra khỏi nước”.

Như vậy các nguyên nhân được ghi nhận và phản ảnh bước đầu là hoàn toàn phù hợp với các phân tích chuyên môn sau đó.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, hiện tượng cá chết hàng loạt trên kênh Phú Lộc còn có tác nhân là môi trường sống của chúng bị ô nhiễm từ yếu tố khác.

Cá chết trên kênh Phú Lộc và biểu hiện rõ nét về ô nhiễm môi trường sống của loài.

Cũng theo kết quả đo đạc, phân tích của Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường Đà Nẵng), tại vị trí PL1, PL2, thông số COD vượt lần lượt 1,73 và 1,7 lần.

COD (Chemical oxygen Demand – là nhu cầu ô-xy hoá học). COD là lượng ô xy cần thiết cho quá trình ô-xy hoá hoàn toàn các chất hữu cơ có trong nước thành CO2 và H2O. COD trở thành tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá mức độ ô nhiễm của nước (bao gồm nước thải, nước mặt, nước sinh hoạt). Bởi COD cho biết hàm lượng chất hữu cơ có trong nước là bao nhiêu. Hàm lượng COD trong nước cao thì chứng tỏ nguồn nước có nhiều chất hữu cơ gây ô nhiễm.

Tương tự, cũng tại vị trí PL1, PL2, Amoni (NH4+N) vượt lần lượt là 14,7 và 16,3 lần so (căn cứ cột B1, QCVN 08-MT:2015/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt).

Xin lưu ý rằng, Amoni (NH4+N) là amoniac tồn tại ở dạng ion amoniac (NH4+). Lượng amoniac trong nước thải từ khu dân cư và từ các nhà máy, xưởng chế biến có thể lên tới 10-100 mg/l. Amoniac có mặt trong nước cao sẽ gây nhiễm độc tới cá và các sinh vật.

Công nhân Công ty Thoát nước và Xử lý nước thải TP Đà Nẵng phun thuốc khử mùi và rải vôi lên xác cá chết trước khi đem chôn lấp.


Ô nhiễm nguồn nước từ đâu ?

Kênh Phú Lộc có chiều dài khoảng 2 km, kéo dài từ khu vực đường Lý Thái Tông ra đến cửa Phú Lộc (giáp với đường Nguyễn Tất Thành) và chảy tự nhiên ra biển (vịnh tây bắc Đà Nẵng).

Là đơn vị trực tiếp theo dõi và xử lý nước thải trên địa bàn Đà Nẵng, Công ty Thoát nước và Xử lý nước thải TP nhìn nhận:
Nhiều năm nay, kênh Phú Lộc tiếp nhận chủ yếu nguồn nước thải (loại A) sau quá trình xử lý nước thải của Trạm Phú Lộc. Riêng đoạn kênh dài khoảng 1 km xảy ra tình trạng cá chết thuộc địa bàn phường Thanh Khê Tây (quận Thanh Khê), lại thường xuyên tiếp nhận nguồn nước thải chưa được thu gom từ tuyến kênh Khe Cạn, hồ Trung Nghĩa và kể cả nguồn nước thải từ bãi rác Khánh Sơn chảy về.

Do vậy đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm kéo dài trên kênh. Nhân dân sống 2 bên bờ kênh nhiều lần phản ảnh “nước kênh có màu đen sẫm, kèm theo mùi hôi rất khó chịu” là do ô nhiễm.

Cá bắt đầu chết rải rác trên kênh Phú Lộc ngày 5/6/2018.

Theo Chi cục trưởng, Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường Đà Nẵng),  ông Đặng Quang Vinh, tại khu vực phía trên đoạn kênh này (tức phía trên đoạn kênh từ đường Mẹ Nhu đến đường Thanh Huy 1), còn có nhiều công trình đang thi công xả nước thải trực tiếp vào kênh, cộng với nước thải sinh hoạt hàng ngày cũng thải vào kênh. Tất cả đã gây ra hiện tượng ô nhiễm nguồn nước.

Được biết, nhiều năm qua, Công ty Thoát nước và Xử lý nước thải Đà Nẵng chỉ còn cách vận dụng các giải pháp tình thế. Thường xuyên nhất, vẫn là tổ chức ghe nhỏ, mang theo một số chế phẩm rải dọc tuyến kênh. Việc làm này nhằm thúc đẩy quá trình khoáng hoá xác hữu cơ (tức gây phân huỷ các hợp chất hữu cơ, tạo thành các hợp chất khoáng đơn giản, sản phẩm cuối cùng của quá trình khoáng hoá xác hữu cơ này là những hợp chất tan và khí).

Bên cạnh đó, vào những thời điểm có sự biến đổi môi trường đột ngột, bất lợi cho các loài thủy sinh, Công ty phân công công nhân túc trực, thường xuyên theo dõi dọc tuyến kênh, phát hiện tình trạng cá chết. Nếu xảy ra sẽ tổ chức vớt xác cá chết kịp thời, thu gom tập trung, rải vôi, phun thuốc, chôn lấp đúng nơi, không để ô nhiễm lây lan.

Cửa kênh Phú Lộc giáp với tuyến biển Thuận Phước-Liên Chiểu.

Được biết, sắp đến Công ty Thoát nước và Xử lý nước thải Đà Nẵng sẽ tổ chức nạo vét vùng cửa kênh và tiếp đó, tiến hành nạo vét toàn bộ lòng kênh Phú Lộc, theo chủ trương, phê duyệt của UBNDTP Đà Nẵng. Việc nạo vét sẽ trả lại dòng chảy thông thoáng, bóc bỏ lớp bùn đất trầm tích đã ngấm các tạp chất ô nhiễm qua nhiều năm. Nhất là ở khu vực nhạy cảm (cửa kênh thông với biển).

“Hiện vùng cửa kênh Phú Lộc đã và đang bị bồi lấp nặng. Toàn tuyến kênh bị ô nhiễm, thỉnh thoảng nước có màu đen, bốc lên mùi hôi thối khiến nhân dân sống quanh khu vực lo lắng, hoang mang.

Thực hiện nạo vét thì dòng chảy thông suốt, nhất định sẽ không còn tình trạng nước thải ùn ứ, đọng lại dài ngày, gây nên ô nhiễm cho nguồn nước kênh Phú Lộc” – ông Mai Mã khẳng định.

Đồng bộ các giải pháp

Trong 1 ngày/đêm, Trạm xử lý nước thải Phú Lộc (ảnh) tiếp nhận lưu lượng nước thải đổ về đây từ 28.000 -37.000 m3/ngày đêm. Ngày/đêm cao điểm đạt gần 39.000 m3. Theo quy hoạch thoát nước thải lưu vực Trạm Phú Lộc, đến năm 2018, ngoài 4 trạm bơm đang khai thác, còn có 2 trạm bơm dự kiến sẽ vận hành để đưa nước thải về trạm này.

Khi đấu nối 2 trạm bơm này thì tổng lưu lượng dự kiến về Trạm xử lý nước thải Phú Lộc tăng thêm khoảng 26.200 m3/ngày đêm và tổng lưu lượng xử lý đạt 66.200 m3/ngày đêm. Trạm xử lý nước thải Phú Lộc sẽ bị quá tải.

Một giải pháp có tính đồng bộ cho vấn đề xử lý quá tải và xử lý ô nhiễm cho kênh Phú Lộc đã được UBNDTP Đà Nẵng đồng ý là sẽ đầu tư nâng cấp cho Trạm xử lý nước thải Phú Lộc. Bên cạnh đó, đầu tư nâng gấp đôi công suất Trạm xử lý nước thải Hòa Xuân. Đi vào hoạt động (theo tiến độ đầu năm 2019), góp phần xử lý đáng kể việc thu gom và xử lý nước thải tuyến ven biển Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, khu vực Hòa Cường (Quận Hải Châu) và Cẩm Lệ.

Ngày 22/2/2018, khi đến dự lễ ra quân đầu năm (âm lịch) tại Trạm xử lý nước thải Hòa Xuân, Chủ tịch UBNDTP Huỳnh Đức Thơ nhấn mạnh: Thu gom và xử lý nước thải là nhóm công trình trọng điểm của TP năm 2018, ngân sách TP sẽ ưu tiên vốn nhằm giải quyết ô nhiễm nước thải ra môi trường, đặc biệt là thải ra biển Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, Thuận Phước - Liên Chiểu.



T.Ngọc – Xuân Lam

Tin-bài cùng chủ đề:

Xử lý an toàn lượng cá chết trên kênh Phú Lộc – Đà Nẵng

In Quay lại chia sẻ bài viết
Từ khóa:

Các tin khác