Dự thảo Luật An ninh mạng: Thêm giấy phép con, tăng chi phí?

Cập nhật ngày: 28/05/2018
        Xem với cỡ chữ    

(ictdanang) - Ngày mai (29/5), dự thảo Luật An ninh mạng sẽ được thảo luận tại kỳ họp thứ 5 của Quốc hội (QH). Trước đó dự thảo luật này đã được thảo luận tại tổ, hội trường kỳ họp thứ 4, cùng một loạt các hội nghị, hội thảo và gần đây nhất là hội nghị chuyên trách của Ủy ban Thường vụ QH (UBTVQH).

 
 Tác động của luật An ninh mạng đến kinh tế - xã hội, theo VDCA dẫn tính toán của Hiệp hội Điện toán đám mây châu Á  


Quy định “đặt máy chủ”: Bình mới rượu cũ

Tranh luận dữ dội, đa chiều nhất nằm ở quy định đặt máy chủ tại VN. Trong dự thảo mới bỏ thuật ngữ này, điều 26 quy định: các doanh nghiệp (DN) trong và ngoài nước phải lưu trữ tại VN đối với thông tin cá nhân của người sử dụng dịch vụ và các dữ liệu quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; đặt trụ sở hoặc văn phòng đại diện tại VN.

Điều khoản trên nghĩa là yêu cầu một số loại dữ liệu của một quốc gia không được trao đổi qua biên giới khi chưa có sự đồng thuận của cá nhân sở hữu hoặc luật pháp nước đó. Hiện nay, với quy định như trên, các DN dù trong hay ngoài nước có cung cấp dịch vụ viễn thông, internet tại VN như Google, Amazon, Facebook… đều sẽ phải thực hiện địa phương hóa dữ liệu. Liên quan đến thay đổi này, Hội Truyền thông số VN (VDCA) rất quan ngại và mới đây đã gửi kiến nghị lên Ủy ban Quốc phòng - An ninh của QH. VDCA cho rằng, quy định không trực tiếp yêu cầu đặt máy chủ, dữ liệu tại VN, nhưng yêu cầu “lưu trữ tại VN đối với thông tin cá nhân của người sử dụng dịch vụ tại VN”, bản chất dữ liệu và máy chủ vẫn phải đặt tại VN.

Hội này phân tích, quy định trên sẽ tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế thông qua hạn chế trao đổi dữ liệu quốc tế; tăng chi phí, giảm khả năng tận dụng sự phát triển công nghệ của DN trong nước. “Dù chi phí trực tiếp để thực thi quy định này có thể rơi vào nhóm DN nước ngoài, nhưng chi phí gián tiếp sẽ bị phân bổ lên toàn bộ DN và kinh tế VN; làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư kinh doanh, giảm sức hút đầu tư đối với DN nước ngoài ở VN. Điều này có khả năng vi phạm các cam kết quốc tế mà VN là thành viên”, chuyên gia Nguyễn Quang Đồng (VDCA) lưu ý.

Ông Bùi Quang Minh, Giám đốc Công ty CP An toàn thông tin MVS, cho rằng: “Công nghệ hiện nay mã hóa dữ liệu rất nhiều, vì thế dù họ có thể tuân thủ việc đặt máy chủ tại VN để lưu trữ dữ liệu người dùng tại VN nhưng chúng ta có kiểm soát được dữ liệu của người VN có đặt ở máy chủ đó hay không thì về mặt công nghệ khó mà biết được”.

Bà Trần Thị Kim Phượng, Hiệp hội An toàn thông tin VN, lo ngại một khi yêu cầu địa phương hóa dữ liệu cũng sẽ ảnh hưởng tới việc sử dụng các dữ liệu dùng chung đang phổ biến hiện nay. “Chẳng hạn một công ty có 100 khách sạn ở nhiều nước và dữ liệu khách hàng được sử dụng chung cho cả 100 khách sạn. Nếu thông tin của khách hàng người VN chỉ được lưu trữ tại VN thì khi sang khách sạn cùng hệ thống ở nước ngoài, mọi thông tin sẽ phải làm lại từ đầu, gây khó khăn cho các DN”, bà Phượng nêu ví dụ. Theo bà Phượng, việc yêu cầu các DN nước ngoài lưu trữ tại VN thông tin người dùng VN thì liệu có yêu cầu các DN này không được có bản sao lưu dữ liệu ở nước ngoài không? Bởi nếu các DN làm như vậy thì chúng ta cũng không quản lý được. Trong khi đó, nhiều DN lớn của VN hiện nay cũng đang lưu trữ dữ liệu tại nước ngoài chứ không phải tại VN. Bà Phượng cho rằng, để triển khai quy định này cần phải có tiến trình và cần được tính toán kỹ lưỡng về mặt công nghệ.

Lo vi phạm các cam kết quốc tế

GDP giảm 1,7%

VDCA dẫn tính toán của Hiệp hội Điện toán đám mây châu Á cho thấy nếu quy định về địa phương hóa dữ liệu trong dự thảo luật An ninh mạng được thực hiện một cách nghiêm ngặt ở VN thì tổng sản phẩm nội địa (GDP) sẽ giảm 1,7%, giá trị đầu tư giảm 3,1%, giá trị xuất khẩu hàng hóa cũng đi xuống và mất đi 0,6%, phúc lợi xã hội bị thâm hụt 1,5 tỉ USD…

Đại biểu (ĐB) QH Trần Hồng Hà (Vĩnh Phúc) cảnh báo nếu những DN nước ngoài như Google, Facebook... vì các quy định của luật mà không chấp nhận đặt máy chủ người dùng tại VN thì người dân không thể sử dụng Google, Facebook với rất nhiều dịch vụ tiện ích. Điều này có thể làm kìm hãm sự phát triển của ngành công nghiệp nội dung số đang bùng nổ hiện nay, dẫn đến việc người VN sẽ khó có cơ hội chia sẻ tài nguyên, tìm kiếm thông tin trên không gian mạng, từ đó khó có cơ hội để nâng cao kiến thức ứng dụng và phát triển công nghiệp nội dung số.

ĐB Nguyễn Thanh Xuân (Cần Thơ) lưu ý với công nghệ điện toán đám mây thì việc yêu cầu chỉ lưu trữ tại VN đối với thông tin cá nhân người sử dụng tại VN là khó khả thi. Hơn nữa, với tính xuyên quốc gia của hệ thống thông tin mạng như hiện nay thì quy định này liệu có đi ngược lại các cam kết, thông lệ quốc tế hay không? Ông Xuân cho biết, nhiều DN và cử tri hiện nay rất lo ngại về những tác động của luật An ninh mạng tới các DN hoạt động trong ngành công nghệ truyền thông, nội dung số. “Dự thảo có nhiều nội dung ràng buộc ở phạm vi rộng dẫn tới giảm lợi ích của DN khiến DN ngại đầu tư công nghệ, dịch vụ. Bên cạnh đó, luật này cũng ảnh hưởng tới quyền riêng tư, tự do của công dân…”, ông Xuân nói và đề nghị ban soạn thảo cần phải nghiên cứu để quy định hài hòa giữa an ninh quốc gia và quyền con người mà Hiến pháp đã quy định, đồng thời khuyến khích được các DN trong lĩnh vực công nghệ góp phần phát triển KT-XH.

ĐB Lê Thu Hà (Lào Cai) đề nghị QH cần cân nhắc kỹ bởi không phù hợp với các cam kết của VN với quy định của Tổ chức Thương mại thế giới hay các hiệp định thương mại tự do đã và đang đàm phán, gần đây nhất là CPTPP. Vấn đề đặt ra ở đây, theo bà Hà, nếu các nhà mạng cung cấp dịch vụ viễn thông do tính toán kinh tế, tính toán đến lợi ích và chi phí họ từ chối đặt máy chủ tại VN như trường hợp của Ấn Độ thì giải pháp là gì? Trong khi VN không có môi trường mạng trong nước để thay thế. “Khi chúng ta chưa có được giải pháp thay thế một cách toàn diện thì việc đặt máy chủ ở đâu không quan trọng bằng quy trình đảm bảo an ninh mạng đối với dữ liệu trên đó cũng như việc khai thác, sử dụng các dữ liệu đó ra sao. Thay bằng việc đưa ra các quy định trong nước thiếu nhất quán với các cam kết quốc tế, một mặt chúng ta cần tập trung củng cố và xây dựng môi trường mạng VN đạt chuẩn, đồng thời đẩy mạnh khung hợp tác quốc tế trên cả bình diện song phương và đa phương để qua đó buộc các đối tác phải hợp tác, cung cấp dữ liệu, thông tin cho chúng ta khi cần thiết”, ĐB Hà đề nghị.

Thêm rào cản, gia tăng chi phí cho DN

Trong văn bản góp ý dự thảo luật An ninh mạng gửi Ủy ban Quốc phòng - An ninh ngày 24.5, VDCA đề nghị bãi bỏ, sửa đổi, bổ sung các quy định làm gia tăng chi phí kinh doanh cho DN gây tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế dài hạn. Cụ thể: khoản 3 điều 39 yêu cầu DN tạm ngừng hoặc ngừng cung cấp thiết bị số, dịch vụ mạng, ứng dụng mạng để bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là chưa đủ rõ ràng và có nguy cơ xâm phạm nghiêm trọng lợi ích DN, người dân. VDCA kiến nghị cần phải quy định rõ ràng và cụ thể về trường hợp ngừng, tạm ngừng; quy định cụ thể trình tự, thủ tục thực hiện. Trong trường hợp ngừng, tạm ngừng hoạt động của DN, thẩm quyền yêu cầu ngừng, tạm ngừng phải thuộc về tòa án (cơ quan tư pháp) chứ không phải là các cơ quan hành chính.

Điểm c khoản 2 điều 26 yêu cầu các DN cung cấp dịch vụ internet, dịch vụ viễn thông ngừng cung cấp dịch vụ cho khách hàng với lý do người dùng đăng tải trên không gian mạng các nội dung tuyên truyền chống phá nhà nước, kích động gây bạo loạn, phá rối an ninh, gây rối trật tự công cộng; làm nhục, vu khống; xâm phạm trật tự quản lý kinh tế. Trong khi việc xác định các hành vi như liệt kê là chưa đủ rõ ràng, cụ thể, quy định này có thể gây rủi ro xâm phạm các quyền chính trị, kinh tế cơ bản của công dân. Điểm a và b khoản 2 điều 26 yêu cầu DN phải có cơ chế xác thực tài khoản số hay xóa bỏ, ngăn chặn việc chia sẻ thông tin. Quy định này là không khả thi với DN, trong nhiều trường hợp gây mất lợi thế cạnh tranh công nghệ; gia tăng chi phí thực thi cho DN khởi nghiệp VN trong cạnh tranh toàn cầu vì phải hạ thấp các tiêu chuẩn bảo vệ thông tin và dữ liệu người dùng. 


Luật chồng chéo, giẫm chân nhau

Ngay từ kỳ họp thứ 4 QH khóa 14, khi tiếp cận với dự thảo này, nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại về sự chồng chéo, giẫm chân nhau của luật An ninh mạng. Trao đổi với Thanh Niên, các ĐBQH một lần nữa tiếp tục bày tỏ quan ngại và đề nghị QH phải cân nhắc rất thận trọng về việc có nên ban hành riêng một dự luật này hay không.

Luật sư Trương Trọng Nghĩa, ĐBQH đoàn TP.HCM, cho biết ông vẫn bảo lưu quan điểm cần phải rà soát lại để tích hợp tất cả các loại luật gồm: luật An ninh quốc gia, luật An toàn thông tin mạng, dự thảo luật An ninh mạng… “Người làm luật phải biết rằng ta làm luật cho dân, cho DN, thì luật phải minh bạch, rõ ràng cho người ta thuận tiện, dễ chấp hành nhất. Chúng ta nên pháp điển hóa các luật vào một đạo luật lớn thay thế các đạo luật kia, hoặc là bổ sung những yêu cầu mới vào các đạo luật hiện hành, như vậy sẽ tốt hơn cho người dân rất nhiều. Chúng ta làm không khéo sẽ đẻ ra thêm đầu mối”, ông Nghĩa góp ý.

Liên quan đến các quy định có thể gây khó khăn, tăng thêm chi phí cho DN, ĐB Nghĩa cho rằng, nhà nước tạo ra một khung pháp lý là đã tạo ra một điều kiện xã hội, nếu nó an toàn nhưng lại cởi mở thì phát huy tính sáng tạo của con người, phát huy quyền tự do dân chủ thì đất nước đó đáng sống, đóng góp vào tăng trưởng, vào phát triển, làm cho con người thông minh, năng động, làm cho thế hệ trẻ có thể cạnh tranh với thế giới. “Nhưng nếu anh siết chặt quá mức, làm nó chệch hướng đi thì sẽ cản trở phát triển. Nó là câu chuyện đạp ga và đạp phanh, chỗ cua anh phanh thì hợp lý, còn đường cao tốc mà anh phanh thì anh tự hạn chế, trói buộc mình, vừa hạn chế tài nguyên xã hội và làm cho không khí xã hội chùng xuống. Khi con người cảm thấy không thoải mái sẽ cản trở sự phát triển”, ĐB Nghĩa phân tích.

ĐB Nguyễn Thị Kim Thúy (Đà Nẵng) cũng bày tỏ vì an ninh quốc gia và việc bảo vệ an ninh quốc gia rất quan trọng, nên QH đã ban hành luật An ninh quốc gia, luật An toàn thông tin mạng. Có thể coi hai luật này như hai chiếc khóa rất chắc chắn, nay thêm luật An ninh mạng không khác gì thêm chiếc khóa thứ ba. Bà Thúy đề nghị QH cân nhắc hai khóa đã đủ chắc chắn chưa, nếu thêm một khóa chỉ để khóa cùng một cửa nhưng lại giao cho người khác giữ chìa thì chắc hơn, hay cồng kềnh hơn trong thời buổi mở cửa này?



Theo Anh Vũ - Vũ Hân / Báo Thanh niên

In Quay lại chia sẻ bài viết
Từ khóa: