Sản phẩm công nghệ mang thương hiệu Đà Nẵng giám sát môi trường, bắt mạch nắng mưa

Cập nhật ngày: 27/11/2017
        Xem với cỡ chữ    

(ictdanang) – Trước thực tế không riêng Đà Nẵng mà trên phạm vi cả nước, các giải pháp quan trắc môi trường (phần lớn do nhiều doanh nghiệp nước ngoài cung cấp, với chi phí cao, tốn kém lớn cho ngân sách Nhà nước); Trung tâm Vi mạch Đà Nẵng (CENTIC) đã nghiên cứu và và chế tạo thành công “Trạm quan trắc môi trường nước bằng năng lượng mặt trời”. Một sản phẩm công nghệ mang dấu ấn sáng tạo của Đà Nẵng.

 “Trạm quan trắc môi trường nước bằng năng lượng mặt trời”  của CENTIC "neo đậu" giám sát môi trường hồ Thạc Gián-Vĩnh Trung. Hướng đến mục tiêu Thành phố môi trường, Đà Nẵng đã và đang đặc biệt chú ý đến các thiết bị cảnh báo sớm, những nguy cơ đe dọa hệ an toàn sinh thái. Công nghệ thông tin và điện-điện tử sẽ góp phần hoàn thành mục tiêu nhân văn này - Ảnh: T.N.  

Chiếc phao nổi theo dõi, cảnh báo, bảo vệ môi trường “made in Da Nang”


Trạm quan trắc môi trường nước do CENTIC nghiên cứu thiết kế, chế tạo có hình dáng phao nổi (được chế tạo với kiểu dáng đẹp, thân thiện với môi trường), phao linh hoạt, dễ dàng di chuyển đến các vị trí quan trắc khác nhau khi cần. Các thông số đo khác nhau có thể được lựa chọn và thay đổi linh hoạt, tùy nhu cầu thực tế tại vị trí quan trắc, ví dụ: Oxy hòa tan, pH, ORP, độ dẫn điện, độ đục, clo, nhiệt độ, hàm lượng chất rắn lơ lửng... 

Là trạm quan trắc mô hình phao nổi (được neo, thả nổi trên mặt nước), sản phẩm của CENTIC được nghiên cứu chế tạo còn có khả năng chịu tác động thời tiết khắc nghiệt (nắng, mưa, gió mạnh), chống chịu ăn mòn, hoạt động bền bỉ, và tự cung cấp năng lượng (phía trên phao nổi được gắn các tấm pin năng lượng mặt trời để cung cấp điện năng cho các thiết bị điện tử hoạt động..).

Trạm quan trắc môi trường nước bằng năng lượng mặt trời - sản phẩm của CENTIC.
(Ảnh do CENTIC cung cấp).
 
Phía dưới phao nổi có gắn các cảm biến. Bên trong phao nổi được đặt các bảng mạch điện tử để xử lý tín hiệu từ cảm biến truyền về, xử lý dữ liệu, truyền dữ liệu về Trung tâm giám sát và điều khiển bằng tin nhắn SMS hoặc đường truyền dữ liệu GPRS/3G. 

Hệ thống tích hợp sẵn chức năng sao lưu, bảo toàn dữ liệu khi mất nguồn điện. Các dữ liệu này sẽ tự động phục hồi khi có điện trở lại. 

Bên cạnh đó, có chức năng ghi chép lưu trữ dữ liệu. Người vận hành, cán bộ, chuyên viên có trách nhiệm về thủy văn  có thể tìm lại dữ liệu trong quá khứ cho việc đối chứng, dự phòng.

Hệ thống còn tích hợp các thiết bị điện tử và cơ khí do CENTIC thiết kế để định kỳ tự động làm sạch các cảm biến, khiến cho việc vận hành phao quan trắc rất đơn giản, không tốn kém nhiều chi phí và công sức để vận hành, bảo dưỡng.

Thiết bị quan trắc môi trường do CENTIC được đưa vào thử nghiệm thành công tháng 12/2016. 

Đây là sản phẩm của Nhóm kỹ sư Phạm Quốc Toản, Nguyễn Trọng Hải và Đỗ Hữu Tín, là các kỹ sư thiết kế hệ thống nhúng của CENTIC. Hầu hết toàn bộ sản phẩm trạm quan trắc nước gồm phần vỏ, thiết bị điều khiển, thiết bị thu thập dữ liệu, thiết bị truyền dữ liệu và trung tâm điều hành đi kèm đều được nghiên cứu chế tạo bởi CENTIC.

Riêng phần vỏ được đặt hàng gia công sản xuất hàng loạt tại một cơ sở cơ khí trong nước. Tương tự, phần board mạch điện tử (CENTIC nghiên cứu, phát triển) sau đó đặt hàng gia công sản xuất tại một số cơ sở trong nước.

“Chúng tôi sử dụng duy nhất một thiết bị ngoại nhập, đó là các cảm biến được gắn trên phao. Cảm biến này hẳn nhiên có chất lượng cao, bởi nhà sản xuất là các Tập đoàn có uy tín trên thế giới (Danaher, Xylem....). Cái này thì đến nay Việt Nam mình chưa sản xuất được. Trình độ khoa học. công nghệ của mình chưa vươn đến.

Chúng tôi nghĩ đến cảm biến - tuy không hài lòng lắm, bởi sản phẩm đã chưa là 100% nội địa hóa, chưa “Đà Nẵng hóa”  tuyệt đối - nhưng quá trình đo được thực hiện bằng quan trắc tự động này đã đem lại kết quả quan trắc nhanh chóng kịp thời. Đặc biệt, không tốn kém chi phí mua hóa chất. Chế độ quan trắc tự động không sử dụng bất kỳ hóa chất nào (so quá trình đo thủ công trước đây)" - kỹ sư Phạm Quốc Toản nhấn mạnh.

Một thương hiệu điện tử Đà Nẵng đã ra đời từ tâm huyết của những người làm công nghệ

Mô hình tổng thể giải pháp trạm quan trắc. (Ảnh do CENTIC cung cấp). 

Ngày 2/12/2013, UBND TP Đà Nẵng đã có Quyết định số 8363/QĐ-UBND thành lập Trung tâm Vi mạch Đà Nẵng (CENTIC) với tầm nhìn về một ngành công nghiệp vi mạch điện tử “tuy còn mới nhưng hứa hẹn rất nhiều tiềm năng với thị trường trong nước và quốc tế”.

Không thụ hưởng đầu tư ngân sách, chỉ bằng sự tâm huyết của người khởi xướng và sáng lập, kinh phí phải “đi vay để hoạt động”, song đến nay, Trung tâm đã ổn định bộ máy tổ chức, nhân sự, và triển khai nghiên cứu thành công các sản phẩm công nghệ cao như thiết bị quan trắc thời tiết, vi mạch giải mã video, sản phẩm giám sát giao thông thông minh, sản phẩm quan trắc tự động môi trường, thiết bị an toàn thông tin ...

Thành công của CENTIC là thành công của đam mê, sáng tạo và quyết tâm đi đến cùng với mơ ước của chính mình. Lớn hơn hết, là ước mơ làm nên những sản phẩm công nghệ MADE IN DANANG-VIET NAM.

Trong khuôn khổ bài viết, chúng tôi chỉ giới thiệu một vài trong những quả ngọt đầu mùa của CENTIC.

Ngành công nghiệp công nghệ thông tin Đà Nẵng cần nhiều quả ngọt như thế để khẳng định sức phát triển đột phá của mình.  


Ô nhiễm biển và những câu chuyện khó quên

Những năm gần đây, cùng với đà tăng trưởng phát triển kinh tế-xã hội, các sự cố gây ô nhiễm môi trường, chủ yếu là do nguồn nước xả-nước thải từ các nhà máy, xí nghiệp, xưởng chế biến hay công trình xây dựng đã xảy ra ngày càng thường xuyên và mức độ nghiêm trọng cũng càng cao hơn.

Bên cạnh đó, những biến động có tính cực đoan của thời tiết-khí hậu (đơn cử như nắng nóng kéo dài làm giảm nồng độ oxy trong nước, khiến cá chết hàng loạt. Tại Đà Nẵng, ghi nhận cá đã chết hàng loạt do nắng nắng ở hồ điều tiết Công viên 29 tháng 3 và trên sông Hàn).

Các hệ lụy này tác động trực tiếp đến hệ sinh thái, môi trường sống của loài, gây thiệt hại trực tiếp cho hoạt động nuôi trồng, đánh bắt thủy sản.
Phó Chủ tịch thường trực UBNDTP Đặng Việt Dũng trực tiếp kiểm tra một điểm bán cá sạch tại chợ Nguyễn Tri Phương-Đà Nẵng. Phó Chủ tịch cũng đã mua cá ủng hộ bà con ngư dân sau đó. -Ảnh: T.N. Ảnh chụp ngày 19/6/2016.


Thật khó quên sự cố ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng ở Khu công nghiệp Formosa (Hà Tĩnh) tháng 4/2016 dẫn đến hiện tượng cá chết hàng loạt ở 4 tỉnh ven biển miền Trung, gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng xấu đến các ngành kinh tế khác, dễ nhận biết nhất là Du lịch. 

Ngay trong các bữa ăn thường ngày của mỗi gia đình (không chỉ 4 tỉnh chịu ảnh trực tiếp, mà ngay Đà Nẵng) việc có dùng đến món cá, tôm (để đổi khẩu vị) đều phải cân nhắc.

Cũng khó mà thể quên, hình ảnh lãnh đạo thành phố Đà Nẵng tắm biển, ăn các món cá, tôm, mực, cua (đánh bắt từ biển) để gửi thông điệp “Biển Đà Nẵng vẫn an toàn” đến nhân dân thành phố và du khách.

Và ngân sách thành phố cũng đã kịp thời chi hỗ trợ một số khâu, để tiêu thụ giúp sản phẩm cho bà con ngư dân. Có cả một chiến dịch tiêu thụ sản phẩm từ biển nhưng an toàn đã được tổ chức ở nhiều khu chợ trên địa bàn Đà Nẵng.
   
Rõ ràng, nếu không có biện pháp theo dõi và khắc phục kịp thời sẽ dẫn đến cạn kiệt nguồn lợi thuỷ sản và mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống của muôn người. 

Công nghệ trong nước đã đủ khả năng thay thế sản phẩm nhập ngoại

Hoạt động quan trắc có vai trò quan trọng nhằm bảo vệ môi trường nước, phòng ngừa các sự cố ô nhiễm. Hệ thống quan trắc môi trường có nhiệm vụ thu thập dữ liệu đo chất lượng môi trường nước, cảnh báo các thay đổi bất thường xảy ra, lưu trữ dữ liệu nhằm phục vụ thống kê, báo cáo của các cơ quan quản lý có liên quan trong lĩnh vực môi trường.

Tuy nhiên, có một thực tế không riêng Đà Nẵng mà trên phạm vi cả nước. Trước hết, dễ thấy nhất là giá thành các giải pháp quan trắc môi trường nhập ngoại rất cao và ngoài chi phí đầu tư ban đầu cho các trang thiết bị, về sau còn phát sinh chi phí bản quyền phần cứng/phần mềm, chi phí bảo trì thay thế, và các chi phí dịch vụ phát sinh khác.

“Trong khi được đầu tư với chi phí rất đắt đỏ, các giải pháp ngoại nhập lai có khả năng tùy biến thấp. Đó là do các giải pháp này được phát triển và đóng gói bởi đội ngũ kỹ sư nước ngoài, khi áp dụng vào thực tiễn môi trường Việt Nam, có nhiều điểm không phù hợp về quy trình nghiệp vụ, song lại không thể điều chỉnh, tùy biến; hoặc chi phí tùy biến rất cao.

Các trang thiết bị được thiết kế, chế tạo ở nước ngoài, do đó khả năng hỗ trợ vận hành, xử lý sự cố khi hoạt động trong nước còn hạn chế (do không có nhân lực nắm vững kỹ thuật công nghệ, tính năng vận hành của thiết bị)” – ông Phạm Kim Sơn – Nguyên Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông Đà Nẵng, Nguyên Giám đốc CENTIC, hiện là Cố vấn giải pháp kỹ thuật của CENTIC phân tích.

Trạm quan trắc môi trường nước bằng năng lượng mặt trời  "làm nhiệm vụ canh gác cảnh báo ô nhiễm" và anh em kỹ sư trẻ miệt mài với việc làm ra những sản phẩm công nghệ mang thương hiệu Đà Nẵng.-Ảnh: T.N - Hoài Đức.



Trong khi đó, Trạm quan trắc môi trường nước do CENTIC đề xuất, làm việc hoàn toàn tự động ghi nhận số liệu quan trắc (do các cảm biến thực hiện công việc đo) được bộ vi xử lý tích hợp trong trạm quan trắc thu thập, chuẩn hóa, phân tích và được truyền đến máy chủ (server) tại Trung tâm điều hành/vận hành. Thông tin này được lưu trữ, được xử lý, phân tích để có chế độ theo dõi, cảnh báo. 

Dữ liệu được lưu trữ tập trung và được truy xuất qua môi trường mạng. Người sử dụng có thể xem và trích xuất dữ liệu từ xa thông qua mạng bằng các thiết bị được kết nối internet như máy vi tính, máy tính bảng, điện thoại di động. Trường hợp có sự cố bất thường xảy ra, hệ thống tự động gửi tin nhắn SMS đến điện thoại cho các lãnh đạo, cán bộ quản lý có liên quan theo danh sách đã được thiết lập sẵn.

Hình dáng phao nổi và nơi bố trí thiết bị quan trắc chất lượng nước. (Ảnh do CENTIC cung cấp). 
Đây cũng là chức năng được CENTIC phát triển thêm nhằm tạo thuận tiện cho người sử dụng khai thác, sử dụng số liệu, thay cho cách thu thập số liệu thủ công pháp truyền thống.
   
Ông Nguyễn Hoài Đức – Phó Giám đốc phụ trách CENTIC – cho biết thêm: “Hệ thống cảm biến và phần mềm quản lý, theo dõi số liệu (dữ liệu đo hiển thị theo dạng bảng hoặc biểu đồ) này được vận hành trên môi trường internet, sẵn sàng cung cấp các chức năng phong phú phục vụ công tác quan trắc, phù hợp với mong muốn của Đảng bộ-Chính quyền và Nhân dân Đà Nẵng, đó là hướng đến một Thành phố môi trường - Thành phố sự kiện, điểm đến hấp dẫn hàng đầu. Một môi trường trong sạch là điều kiện hàng đầu để các mục tiêu vừa nêu đạt được.

“Trạm quan trắc môi trường nước bằng năng lượng mặt trời” là thiết bị giữ vai trò như những người “gác cửa”, bảo vệ môi trường sống của đô thị trước những hiểm họa ô nhiễm môi trường đang xuất hiện ngày càng nhiều, đe dọa trực tiếp đến cuộc sống của cộng đồng (bao hàm người dân và du khách).

Và cũng thật tự hào khi đây là sản phẩm của Nhóm kỹ sư CENTIC tự nghiên cứu, chế tạo. Gần như toàn bộ phần vỏ, thiết bị đi kèm đều được nghiên cứu, chế tạo tại Đà Nẵng.

Ngoại trừ bộ phận cảm biến chưa nội địa hóa được, còn các bộ phận khác đều do CENTIC tự xây dựng, phát triển nên. Điều này đã khẳng định: Những bước đột phá đầu tiên qua các sản phẩm điện tử mang thương hiệu Đà Nẵng đã thành công. Đúng hơn là thành công đến không ngờ” – ông Đức nói thêm.

Đo mưa tự động – sản phẩm công nghệ mang thương hiệu Đà Nẵng – đã có mặt ở 300 điểm/trạm đo mưa trên cả nước

Chiều ngày 31/10/2017, do ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường, các địa phương khu vực Trung Trung bộ có mưa to đến rất to. Đại diện lãnh đạo CENTIC đã có dịp giới thiệu với tác giả bài viết, hệ thống đo mưa tự động – mà CENTIC là Nhà cung ứng giải pháp công nghệ lẫn chế tạo (nếu có yêu cầu).

Nếu với phương pháp thủ công, tại Trạm đo mưa phải có nhân sự trực ghi nhận lượng mưa, nhập liệu và gửi số liệu đi, thì với hệ thống này tất cả đều được tự động hóa.

Thông qua website (do Công ty Watec – cũng là một doanh nghiệp Đà Nẵng – phát triển); chỉ cần đưa con trỏ vào một vị trí có ký hiệu hiện diện Trạm đo mưa trên bản đồ (sản phẩm do Watec và Centic hợp tác cung cấp); người xem nhận được thông tin chi tiết: Vị trí Trạm đo mưa (cụ thể thôn, xã, quận, huyện, tỉnh…) lượng mưa ở thời điểm hiện tại (tính theo thời gian thực).

Căn cứ dữ liệu trên bản tin của Đài Khí tượng thủy văn TƯ, tình hình thực tế mưa, dễ dàng nhận thấy hệ thống đo mưa to động đã cập nhật chính xác lượng mưa ở mỗi điểm đo (kèm theo màu sắc cảnh báo).


“Cả nước hiện có 700 điểm đo mưa, thì đến nay sản phẩm mang dấu ấn giải pháp công nghệ-kỹ thuật của CENTIC đã được chọn lắp đặt ở 300 điểm. Một trong những ưu điểm của thiết bị mà ngành hữu quan Việt nam rất thích, đó là tự động cảnh báo khi có mưa lớn vượt ngưỡng. Đồng thời, giá thành của một sản phẩm do CENTIC (và Watec cùng hợp tác phát triển) cung ứng, chỉ bằng 1/5 so với thiết bị nhập ngoại” – ông Phạm Kim Sơn cho biết.

Được biết, qua thử thách và trải nghiệm, cùng những thành công bước đầu; đội ngũ kỹ sư CENTIC đến nay sẵn sàng cung cấp giải pháp, thiết kế, chế tạo tích hợp các thiết bị đo mưa tự động, các sản phẩm này có khả năng tùy biến cao. Cũng như thiết bị quan trắc, hệ thống đo mưa tự động này thu thập dữ liệu quang GSM/ GPRS/ 3G, hiển thị kết quả đo bằng phần mềm website.

Chú thích ảnh trong khung, từ trên xuống: Chỉ cần vào website thông tin lượng mưa là cơ quan chuyên môn, cơ quan chức năng có thể nắm bắt tình hình mưa chính xác ở các điểm ; Website phản ảnh lượng mưa đo được vào chiều này 31/10/2017 tại các địa phương Trung Trung bộ. Màu sắc khác nhau mang ý nghĩa thông tin (màu vàng, màu xanh) cảnh báo (màu cam, màu đỏ) lượng mưa ở một số nơi; Website cho thấy tình hình thời tiết (mưa ở một số nơi) và các điểm/trạm đo mưa trên cả nước bằng thiết bị do Watec và Centic hợp tác cung ứng, lắp đặt. -Ảnh: T.N.

“Chỉ trong khoảng thời gian rất ngắn, từ 2014 đến nay, những sản phẩm của CENTIC, chính thức được đưa vào sử dụng, khai thác trong thực tiễn, đã minh chứng năng lực ở lĩnh vực sản xuất công nghiệp công nghệ thông tin của một thành phố nhiều năm liền dẫn đầu ICT Index.

Các sản phẩm này cũng phục vụ cho hệ thống thông tin Chính quyền điện tử, xây dựng Thành phố Thông minh.

Thành phố chúng ta đang hướng đến xây dựng Thành phố Môi trường, thì sản phẩm thiết bị quan trắc, rõ ràng đã góp phần đáng kể cho yêu cầu an toàn hệ sinh thái. Còn camera giám sát giao thông thì đóng góp cho an toàn giao thông, chính là 1 trong 4 AN mà Đà Nẵng đang phấn đấu. Ngoài ra, những hệ thống nêu trên đều do chính chúng ta nghiên cứu, chế tạo, phát triển thì vấn đề an toàn an ninh thông tin đã được kiểm soát. Có thể hoàn toàn an tâm.

Như vậy, môi trường ứng dụng và hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin ở một địa phương có đến 9 năm liền dẫn đầu ICT Index, đã được chứng minh rất cụ thể qua những sản phẩm phục vụ đời sống” – ông Phạm Kim Sơn, người đã tâm huyết khởi xướng và gây dựng CENTIC Đà Nẵng, chia sẻ.

Thiết bị đo mưa tự động. - Ảnh: Phạm Quốc Toản.

Trần Ngọc

In Quay lại chia sẻ bài viết
Từ khóa: